Gümüşhane’de ekonomik daralma, çarşıdaki dükkânlardan hizmet sektörüne kadar ticaretin farklı alanlarında kendini gösteriyor. Vatandaşlar harcamalarını temel ihtiyaçlarla sınırlandırırken esnaf, azalan satışlara rağmen kira, vergi, sigorta ve enerji giderlerini karşılamaya çalışıyor. İşletmeciler, elde ettikleri gelirin önemli bölümünü ayakta kalabilmek için harcadıklarını belirterek yaşadıkları ekonomik sıkıntıları anlattı.
“İnsanların Cebine Akrep Kaçtı”
Güzellik sektörü işletmecisi Serdem Şahin, piyasadaki durgunluğun müşteri alışkanlıklarını da değiştirdiğini söyledi. Artan kira, fatura ve vergi giderlerinin işletmelerin kazancını aştığını belirten Şahin, esnafın giderek daha zor şartlarda çalıştığını ifade etti.
Şahin, “Son dönemde gerçekten piyasa çok durgun, insanların cebine akrep kaçtı. Hiç kimse artık gelir gideri dengeleyemiyor. Dolayısıyla bu da büyük bir sıkıntı yaratıyor. Müşterilerin alım gücü bayağı bir azaldı. Gümüşhane şehir merkezinde kurulan dükkânların kira maliyetlerinin her sene artışa geçmesi, ayrıca faturalar ve vergiler derken biz esnafın gideri gelirini aştı” dedi.
Ekonomik daralmanın kişisel bakım hizmetlerine olan talebi de düşürdüğünü anlatan Şahin, vatandaşların geçmişte düzenli olarak yaptırdığı işlemleri artık ertelediğini kaydetti. Şahin, “Geçmişte kadınlarımız yalnızca ihtiyaçları için değil, psikolojik olarak rahatlamak ve kendilerini iyi hissetmek amacıyla da hizmet alırlardı fakat bugüne baktığımızda sadece ihtiyaç odaklı talepler görebiliyoruz. Şu an kaş aldırmak için haftada bir gelmesi gereken kişi ancak iki ya da üç ayda bir gelebiliyor. Sadece acil ihtiyaçlarına yönelik işlem yaptırıyorlar” diye konuştu.
Gümüşhane Kışı Esnafın Belini Büküyor
Esnaf Ayşegül Ünal da kira artışlarının hem işletmecileri hem de vatandaşları zor durumda bıraktığını belirtti. Dükkân kiralarının yanı sıra Gümüşhane’nin uzun ve soğuk kış mevsiminin getirdiği ısınma giderlerinin de işletmelerin bütçesinde önemli bir yer tuttuğunu dile getirdi.
Ünal, “Günümüzde gerek esnaf gerekse tüketici olarak bizi en çok yoran şey kira. Kiralar konusunda gerçekten büyük sıkıntımız var. Dükkân ve ev sahiplerinin kiralara yaptığı bu zamlar, artık herkesin temel problemi hâline geldi” ifadelerini kullandı.
Gümüşhane’de kış mevsiminin uzun sürmesinin işletme giderlerini artırdığına dikkat çeken Ünal, “Şehrimiz soğuk bir iklime sahip olduğu için yazdan çok kış mevsimini yaşıyoruz. Bu nedenle ısınma giderleri bizi hâliyle çok daha fazla yıpratıyor” dedi.
“Vergi Yükümüz Yüzde 47’lere Ulaşıyor”
Kafe ve restoran işletmecisi Hüseyin Kalaycı ise vergi ve sigorta giderlerinin işletmeler üzerindeki yüküne dikkat çekti. KDV, gelir vergisi, stopaj ve sigorta ödemelerinin toplam maliyet içinde ciddi bir paya sahip olduğunu belirten Kalaycı, bu giderlerin işletmelerin kârlılığını zorladığını söyledi.
Kalaycı, kendi işletmesinin giderlerini örnek göstererek, “Çok ciddi anlamda bir vergi yükümüz var. Aslında en büyük kalemimiz o. Sigorta giderleri, KDV, gelir vergisi, stopaj bunları hesapladığımız zaman yaklaşık yüzde 47'lik bir oran yapıyor. Bu da çok yüksek bir oran, bizim kârlılığımızdan çok daha fazlası” değerlendirmesinde bulundu.
Vatandaşların alım gücündeki düşüşün yeme içme sektörünü de doğrudan etkilediğini belirten Kalaycı, dışarıda yemek yemenin birçok aile için lüks hâline geldiğini ifade etti. Dört kişilik bir ailenin gelirini ve kahvaltı maliyetini örnek veren Kalaycı, vatandaşların sosyal harcamalarını bile yeniden gözden geçirmek zorunda kaldığını dile getirdi.
Kalaycı, “Diyelim ki dört kişilik bir ailenin ortalama geliri 50 bin lira olsun. Bugün bu ailenin kahvaltı maliyeti minimum 2 bin lira. Bu da maaşın yaklaşık yüzde 4’üne denk geliyor. İnsanlar maaşlarının yüzde 4’üyle ayda kaç defa kahvaltı yapabilir veya yemek yiyebilir? İşletmeler açısından da vatandaşın alım gücünü zorlayan tutarlar ortaya çıktı. Maaşının yüzde 10’unu ayırarak bir kahvaltı yapmak bile artık lüks hâline geldi” diye konuştu.
Gümüşhane’nin mevsim şartlarının da işletmelerin gelir-gider dengesini zorlaştırdığını belirten Kalaycı, yaz döneminde elde edilen kazançla yılın geri kalanını geçirmek zorunda kaldıklarını söyledi. Kalaycı, “Gümüşhane ilimizde kış ayı oldukça uzun; yaz ayının üç ayında kazandığımızla dokuz ay rutin kalmaya çalışıyoruz” dedi.
“Kışın Kazandığımızı Faturalara Veriyoruz”
Güzellik ve bakım sektörü işletmecisi Huriye Ergin de özellikle kış aylarında yükselen elektrik ve doğal gaz faturalarının işletmelerin kazancını önemli ölçüde azalttığını belirtti. Ergin, işletmelerin gelirlerinin önemli bir bölümünü kira ve enerji giderlerine ayırmak zorunda kaldığını söyledi.
Yaşadıkları durumu anlatan Ergin, “Özellikle kış aylarında elektrik, doğal gaz giderleri arttığı için işletmelerimiz kışın sadece faturalara çalışıyor. On beş günüm sadece kiralara çalışıyor diyebilirim” ifadelerini kullandı.
Vergilendirmede küçük ve büyük işletmeler arasındaki gelir farkının dikkate alınması gerektiğini savunan Ergin, kazancı düşük olan işletmelerin daha fazla desteklenmesini istedi. Ergin, “Büyük esnaftan farklı, küçük esnaftan farklı vergi alınarak bizlere kolaylık sağlanabilir. Az gelir elde edenlerle çok gelir elde edenlerin eşit tutulmaması taraftarıyım” diye konuştu.
Esnafın Ortak Beklentisi Giderlerin Hafifletilmesi
Gümüşhane’de farklı sektörlerde faaliyet gösteren işletmecilerin anlattıkları, ekonomik daralmanın yalnızca satış rakamlarıyla sınırlı kalmadığını, işletmelerin günlük yaşamını da doğrudan etkilediğini gösteriyor. Müşterilerin harcamalarını azaltmasıyla gelirleri gerileyen esnaf, artan kira, vergi, sigorta ve enerji ödemeleri karşısında ayakta kalmaya çalışıyor.
İşletmecilerin ortak talebi ise özellikle küçük esnafın üzerindeki mali yükün hafifletilmesi. Esnaf, gelir düzeyine göre daha adil bir vergilendirme sistemi oluşturulmasını, kira ve enerji giderleri karşısında işletmeleri rahatlatacak düzenlemelerin hayata geçirilmesini bekliyor. Haber: Gizem KURT
