İYİ Parti Genel Başkan Başdanışmanı Prof. Dr. Zafer Ulutaş, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin Türkgün gazetesinde yayımlanan “50 Maddede Terörsüz Türkiye” başlıklı manifestosu ve 7595 sayılı Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun hakkında kapsamlı bir değerlendirme yazısı kaleme aldı.
“Maskeli Siyaset: 50 Maddelik Manifestonun Arka Planı” başlıklı yazısında iktidar blokunun terörün sona erdirilmesi ve millî birlik söylemiyle ortaya koyduğu siyasi yaklaşımı eleştiren Ulutaş, 50 maddelik manifestonun ilk bakışta millî bir vizyon belgesi izlenimi verdiğini ancak içeriğinin farklı bir siyasi dönüşüme işaret ettiğini ileri sürdü.
Ulutaş, manifestoda kullanılan bazı kavramların DEM Parti’nin uzun süredir dile getirdiği taleplerle benzerlik taşıdığını savunarak, sert milliyetçi söylemin arkasında kamuoyunun ve MHP tabanının yeterince bilgilendirilmediği siyasi ve kavramsal bir değişim bulunduğunu öne sürdü.
“DÜN REDDEDİLEN YAKLAŞIMLAR BUGÜN FARKLI KAVRAMLARLA SAVUNULUYOR”
Bahçeli’nin manifestosunun 4 ve 8’inci maddelerinde sürecin geçmişteki çözüm ve açılım süreçlerinin tekrarı olmadığı, dış dayatmaya dayanmadığı ve millî iradeye dayandığı yönündeki açıklamalara yer verildiğini hatırlatan Ulutaş, 15 ve 39’uncu maddelerde ise teslimiyet, taviz ve pazarlık bulunmadığının, anayasal bütünlüğün tartışmaya açılmayacağının ilan edildiğine dikkat çekti.
Bu açıklamaların geçmişten bugüne yaşanan siyasi gelişmelerle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirten Ulutaş, manifestonun 6, 7, 11, 12 ve 13’üncü maddelerinde sıralanan gelişmelerin 1 Ekim 2024’teki tokalaşmadan 2025 yılında atılan adımlara kadar uzanan süreci ortaya koyduğunu savundu.
Sürecin siyasi zeminini oluşturan aktörün MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli olduğunu belirten Ulutaş, geçmişte en ağır ifadelerle eleştirilen yaklaşımların bugün farklı kavramlarla savunulmasının siyasi tutarsızlık yarattığını ifade etti.
Manifestonun 32 ve 33’üncü maddelerinde komisyon çalışmaları ile Meclis zeminindeki müzakerelerin anlatılmasını da değerlendiren Ulutaş, “Pazarlık yok” açıklamasıyla bu maddelerde yer verilen çalışmalar arasındaki ilişkinin açıklığa kavuşturulması gerektiğini kaydetti.
Ulutaş, bu konudaki eleştirisini, “Dün reddedilen yaklaşımların bugün farklı kavramlarla savunulması, kamuoyunun cevap beklediği temel çelişkidir” sözleriyle dile getirdi.
DEM PARTİ’NİN TALEPLERİ MİLLİYETÇİ SÖYLEMLE Mİ SUNULUYOR?
Ulutaş’ın değerlendirme yazısında üzerinde durduğu başlıklardan biri de manifestoda yer alan kavramların DEM Parti’nin siyasi talepleriyle benzerlik taşıdığı iddiası oldu.
Bahçeli’nin bazı yaklaşım ve kavramları kendi siyasi tabanının hassasiyetlerini de dikkate alan milliyetçi bir söylem içerisinde sunduğunu savunan Ulutaş, özellikle kimlik, vatandaşlık ve farklılıklar üzerinden yapılan açıklamalara dikkat çekti.
Manifestonun 5, 16 ve 46’ncı maddelerinde yer alan “bin yıllık kardeşlik hukuku” ve farklılıkların çatışma nedeni hâline getirilmemesi yönündeki ifadelerin, DEM Parti’nin etnik kimliklerin tanınması, ortak vatandaşlık ve farklılıkların anayasal ve toplumsal zeminde ele alınmasına ilişkin talepleriyle belirli noktalarda örtüştüğünü ileri sürdü.
Özellikle 46’ncı maddede millî birliğin farklılıkların yok sayılması anlamına gelmediğinin belirtilmesini dikkat çekici bulan Ulutaş, yıllardır siyasi tartışmaların merkezinde bulunan bu kavramların bugün hangi gerekçelerle yeni bir milliyetçi söylemin parçası hâline getirildiğinin açıklanması gerektiğini dile getirdi.
Öcalan’a statü önerisi tartışması
Ulutaş, manifestodaki kavramsal benzerliklerin yalnızca metin içerisindeki ifadelerle sınırlı olmadığını, kamuoyuna yapılan siyasi açıklamalarda da görüldüğünü savundu.
Bahçeli’nin Abdullah Öcalan için “barış süreci ve siyasallaşma koordinatörlüğü” adıyla bir statü önermesini hatırlatan Ulutaş, bu yaklaşımın DEM Parti’nin Öcalan’ın statüsünün hukuki bir düzenlemeyle belirlenmesi yönündeki talebiyle aynı tartışma zemininde buluştuğunu ileri sürdü.
“Kardeşlik hukuku” kavramının da hem Bahçeli’nin manifestosunda hem de DEM Parti’nin kamuoyuna açıkladığı siyasi yaklaşımda önemli bir yer tuttuğunu belirten Ulutaş, iki tarafın kullandığı kavramlar arasındaki benzerliklerin sorgulanması gerektiğini kaydetti.
DEM Parti’nin çerçeve yasa çağrısı yaptığına işaret eden Ulutaş, Bahçeli’nin manifestosunun 35’inci maddesinde 2026 yılında çıkarılan kanunun terörle mücadelenin hukuki boyutunda yeni bir aşama olarak değerlendirildiğini hatırlattı. Bu gelişmelerin, sürecin yalnızca silahsızlanma başlığıyla sınırlı olmadığını ortaya koyduğunu savundu.
7595 SAYILI KANUN: TALEPLERLE ÖRTÜŞEN HUKUKİ ZEMİN
Ulutaş’ın yazısında en fazla üzerinde durduğu konulardan biri de 10 Ağustos 2026 tarihinde kabul edilen 7595 sayılı Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun oldu.
Kanunun 1, 3, 6 ve 7’nci maddelerinin silahların teslimi, örgütün fiilî varlığının sona erdirilmesine bağlı adli düzenlemeler, süreci izleme mekanizmaları ve yeni yasal düzenlemeler açısından bir çerçeve ortaya koyduğunu belirten Ulutaş, bu başlıkların DEM Parti’nin uzun süredir savunduğu taleplerle benzerlik taşıdığını ileri sürdü.
DEM Parti’nin çerçeve yasa, silahsızlanma sonrasının hukuki statüsü, demokratik entegrasyon ve izleme mekanizmalarına ilişkin taleplerini hatırlatan Ulutaş, kanunun bu taleplerin tamamını karşılamadığını ancak bazı temel başlıklarda örtüşmeler bulunduğunu savundu.
Ulutaş, “Kanun, DEM Parti’nin bütün taleplerini karşılamasa da bazı temel başlıklardaki benzerlikler görmezden gelinemez” değerlendirmesinde bulundu.
Bu noktada asıl tartışılması gereken konunun geçmişte kabul edilemez görülen bazı taleplerin bugün neden yeni hukuki düzenlemelerin konusu hâline geldiği olduğunu belirten Ulutaş, siyasi ve hukuki dönüşümün gerekçelerinin kamuoyuna yeterince açıklanmadığını ileri sürdü.
Kanunun Meclis’te 467 oyla kabul edilmesinin tek başına şeffaflık ve hesap verebilirliğin güvencesi olamayacağını da vurgulayan Ulutaş, düzenlemenin nasıl uygulanacağı, sürecin nasıl izleneceği ve hesabın kime verileceği sorularının yanıtlanması gerektiğini ifade etti.
Ulutaş, bu konudaki görüşünü şu sözlerle dile getirdi:
“Çoğunluk bir düzenlemeyi yasalaştırabilir; ancak uygulamanın nasıl izleneceği ve hesabın kime verileceği sorularını ortadan kaldırmaz. Meşruiyet, yalnızca oy sayısıyla değil, açıklık ve denetimle de güçlenir.”
Terörün sona ermesini herkesin isteyeceğini belirten Ulutaş, buna karşılık sürecin hangi siyasi ve hukuki sonuçları doğuracağının Türk milletine açıkça anlatılmasının en doğal hak olduğunu kaydetti. Bir düzenlemenin gerçek niteliğinin adına göre değil, maddeleri ve uygulamada ortaya çıkaracağı sonuçlara göre değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
“DIŞARIDAKİ JEOPOLİTİK BASKILAR İÇ SİYASETİ ŞEKİLLENDİRMEMELİ”
Bahçeli’nin manifestosunda 21 ile 26’ncı maddeler arasında küresel güç dengeleri ve jeopolitik risklere, 25’inci maddede vekâlet savaşlarına, 43’üncü maddede ise Irak ve Suriye’deki gelişmelere yer verildiğini belirten Ulutaş, iç cephenin tahkim edilmesinin bu tehditlere karşı bir güvence olarak sunulduğunu ifade etti.
Türkiye’nin bölgesel riskleri aşma ihtiyacının yeni bir siyasi sürecin gerekçesi hâline getirildiğini savunan Ulutaş, dışarıdaki jeopolitik gelişmelerin ülke içerisindeki siyasi ve hukuki tercihleri ne ölçüde belirlediğinin sorgulanması gerektiğini dile getirdi.
Manifestonun 26 ve 40’ıncı maddelerinde güçlü bölgesel aktörlük hedefinin ortaya konulmasına rağmen aynı metinde bu hedefin dış tehditlerle ilişkilendirilmesini de eleştiren Ulutaş, bölgesel güç iddiası ile dış baskıların iç siyaseti şekillendirmesi arasında çelişki bulunduğunu ileri sürdü.
Ulutaş, “Bölgesel güç iddiası ile dış baskıların iç siyaseti şekillendirmesi arasındaki çelişki açıktır. Ülkenin bekası, günlük dış politika açmazlarını örtmek için gerekçe yapılamaz” ifadelerini kullandı.
“TÜRK MİLLİYETÇİLİĞİ GÜNLÜK SİYASİ HESAPLARA GÖRE ESNETİLEMEZ”
Manifestonun 17 ve 18’inci maddelerinde Türk milliyetçiliğinin tarihsel süreklilik içerisinde millet bütünlüğünü güçlendiren bir anlayış olarak tanımlandığını hatırlatan Ulutaş, bu yaklaşımın geçmişte savunulan siyasi söylemlerle birlikte ele alınması gerektiğini belirtti.
Yıllarca farklı bir siyasi söylemle savunulan milliyetçilik anlayışının bugün hangi gerekçelerle bu ölçüde kavramsal değişime uğradığını sorgulayan Ulutaş, manifestodaki süreklilik iddiasına rağmen siyasi yaklaşımda değişim yaşandığını savundu.
Türk milliyetçiliğinin günlük siyasi hesaplara göre esnetilemeyeceğini belirten Ulutaş, devletin kurucu değerlerinin siyasi tercihlerdeki değişimi örtmek için kullanılamayacağını ifade etti.
Ulutaş, millî egemenlik, üniter devlet, hukuk devleti, bağımsızlık ve Türk milletinin ortak geleceğinin bu anlayışın temel taşları olduğunu vurguladı.
İYİ PARTİ’NİN İTİRAZI ÜÇ TEMEL BAŞLIKTA
Yazısının sonuç bölümünde Bahçeli’nin 50 maddelik manifestosu ile 7595 sayılı Kanun’un sıradan birer siyasi metin ve mevzuat düzenlemesi olarak değerlendirilemeyeceğini belirten Ulutaş, bunların yıllarca “terörle pazarlık olmaz” denilerek savunulan devlet çizgisinden uzaklaşan ve siyasi-hukuki sonuçları millete yeterince açıklanmayan bir yönelimin göstergesi olduğunu ileri sürdü.
İYİ Parti’nin sürece yönelik tutumunu da açıklayan Ulutaş, Genel Başkan Müsavat Dervişoğlu’nun söz konusu düzenlemeyi Meclis’e gelmeden önce de geldikten sonra da “ihanet belgesi” olarak nitelendirdiğini ve partinin bu düzenlemeyi kabul etmeyeceğini “asla ve kat’a” sözleriyle ilan ettiğini hatırlattı.
İYİ Parti milletvekillerinin kanuna Genel Kurul’da ret oyu verdiğini belirten Ulutaş, partinin 81 ilde eş zamanlı basın açıklamaları düzenleyerek itirazlarını kamuoyuna duyurduğunu kaydetti. Kanunun 467 oyla kabul edilmesinin bu itirazları değiştirmediğini ifade eden Ulutaş, bir düzenlemenin çok oy almasının onu kendiliğinden doğru, meşru veya millî hâle getirmeyeceğini savundu.
Ulutaş, İYİ Parti’nin sürece yönelik itirazlarını üç temel başlıkta topladı:
1. Sürecin milletten saklandığı iddiası: Ulutaş, milletin temsilcilerinden gizlendiğini savunduğu kanun metninin İmralı tarafından bilindiği yönündeki değerlendirmelerinin, sürecin şeffaflığı konusunda ciddi soru işaretleri doğurduğunu belirtti. Meclis’in ve kamuoyunun yeterince bilgilendirilmediği bir sürecin yalnızca adına millî irade denilerek meşrulaştırılamayacağını ileri sürdü.
2. Tavizlerin yeni taleplere zemin hazırlama riski: Bugün sınırlı bir düzenleme olarak sunulan adımların ilerleyen süreçte daha geniş taleplerin gerekçesine dönüştürülebileceği uyarısında bulunan Ulutaş, silahsızlanma hedefinin devletin hukuk ve egemenlik konusundaki kararlılığını zayıflatmak için gerekçe yapılamayacağını kaydetti.
3. Üniter devlet ve Cumhuriyet’in temel ilkeleri: Anayasa’nın değiştirilemez hükümlerinin, devletin üniter yapısının ve Cumhuriyet’in kurucu değerlerinin hiçbir siyasi sürecin gerekçesiyle tartışmaya açılamayacağını vurguladı.
Terörün sona ermesine karşı olmadıklarını ancak kalıcı çözümün teslimiyet, taviz zinciri veya milletten gizlenen pazarlıklarla sağlanamayacağını belirten Ulutaş, çözümün hukuk, adalet ve devlet kararlılığı temelinde kurulması gerektiğini ifade etti.
Ulutaş, değerlendirme yazısını şu sözlerle tamamladı:
“Türk milletinin geleceği, günlük siyasi hesaplara ve jeopolitik sıkışıklıkları aşma uğruna yapılan tercihlere teslim edilemez. Milletimiz, kendi kaderini ilgilendiren kararların hesabını sorma hakkına sahiptir. Bu siyasi çelişkilerin nihai değerlendirmesi de demokratik iradenin tecelli ettiği sandıkta yapılacaktır.”