Soruşturmanın yalnızca bürokratlarla sınırlı tutulmasına karşı çıkan Ulutaş, 141 kişi ve 73 şirkete ilişkin listenin açıklanmasını isterken, “Sorumluluk yalnızca hiyerarşinin alt kademelerinde aranıyorsa, bu yalnızca bir usulsüzlük değil, bir yönetişim krizidir” dedi.
İYİ Parti Genel Başkan Başdanışmanı Prof. Dr. Zafer Ulutaş, “Kale İçten Yıkıldı: Siyasi Dokunulmazlık Zırhı, ‘Yem’ Bürokratlar ve Hesap Günü” başlıklı yazısında, kamuoyuna yansıyan finansal usulsüzlük iddialarını ve sonrasında yaşanan gelişmeleri siyasi sorumluluk, hukuk devleti ve hesap verebilirlik ilkeleri üzerinden ele aldı.
Fon işlemlerine ilişkin iddiaların ardından gelen bürokratik görev değişikliklerinin asıl sorumluların kim olduğu sorusunu ortadan kaldırmadığını belirten Ulutaş, demokratik hukuk devletlerinde soruşturmaların yalnızca idari personelin görevden uzaklaştırılmasıyla sonuçlanamayacağını vurguladı. Ulutaş, iddiaların bağımsız biçimde araştırılması, sorumluluk zincirinin ortaya çıkarılması ve gerektiğinde siyasi karar vericilerin de hesap vermesi gerektiğini kaydetti.
“Fon usulsüzlükleri ve eşlik eden siyasi manevralar, artık gizlenemeyen sistemik bir çürümenin resmidir” değerlendirmesinde bulunan Ulutaş, hamasi savunmaların ve dikkat dağıtma çabalarının bu tabloyu örtmeye yetmeyeceğini savundu.
“Siyasi Ayak Nerede?”
Ulutaş, yazısında Anayasa’nın 10. maddesinde yer alan eşitlik ilkesine dikkat çekerek, siyasi konumu veya iktidarla ilişkisi nedeniyle hiç kimseye farklı muamele yapılmaması gerektiğini belirtti. Sorumluluğun en üst düzeydeki siyasi iradeden uzak tutulduğunu ileri süren Ulutaş, şu soruları gündeme getirdi:
“Görevden alınan bürokratlar bu kararları kendi başlarına mı aldı? Milyarlarca liralık fon işlemlerinin, kaynak yönlendirmelerinin ve ticari ilişkilerin arkasındaki siyasi irade neden mercek altına alınmamaktadır?”
Sıradan yurttaşların en küçük şüphede adliyeye çağrıldığını, iktidar çevrelerine uzanan iddialarda ise aynı hızın görülmediğini savunan Ulutaş, bunun “seçici adalet” algısını güçlendirdiğini ifade etti.
Yazısında Fatma Betül Sayan Kaya’nın tutuklanmasına da değinen Ulutaş, Kaya’nın siyasi kimliğiyle adının kamuoyuna yansımasının ardından “vatandaş” söylemiyle geçici bir kurban olarak seçildiği izleniminin oluştuğunu öne sürdü. Ulutaş, “Ortam soğuduktan sonra bu dosyada neler olacağını yakından göreceğiz” sözleriyle soruşturmanın ilerleyen süreçte nasıl sonuçlanacağının takip edilmesi gerektiğini belirtti.
Hayati Yazıcı’nın oğlu Mustafa Yazıcı hakkındaki yurt dışına çıkış yasağı ve mal varlığı tedbirlerinin kaldırılması konusunu da gündeme getiren Ulutaş, Hayati Yazıcı’nın “zerre kuşkum yok” açıklamasını eleştirdi. Mustafa Yazıcı’nın iş ortağı Ali Emre Ballı’nın aracında ölü bulunmasının da ciddi soru işaretleri doğurduğunu savunan Ulutaş, ölüm olayının bütün yönleriyle aydınlatılmasının kamu vicdanı açısından zorunlu olduğunu kaydetti.
Ulutaş, nüfuzlu isimlerin çevresinde yaşanan bu gelişmeler karşısında kişisel güvencelerle yetinilmesinin adaletin herkes için eşit işlemediği kanaatini güçlendirdiğini ileri sürdü.
“Bürokratlar ‘Yem’ Olarak Veriliyor”
Fon soruşturmasının ardından bürokraside yaşanan gelişmeleri de eleştiren Ulutaş, kriz dönemlerinde kamuoyunun tepkisini azaltmak amacıyla orta ve alt kademe bürokratların öne çıkarıldığını savundu.
Bu yaklaşımı “temizlik operasyonu” olarak görmediğini belirten Ulutaş, “Bu bir temizlik operasyonu değil, göz boyama ve kurban verme stratejisidir; amaç, ilişkilerin önünü açan asıl karar vericileri korumaktır” ifadelerini kullandı.
Bu ölçekte bir fon usulsüzlüğünün en üst düzeyde siyasi destek ve himaye olmadan gerçekleşmesinin mümkün görünmediğini ileri süren Ulutaş, bürokratların sistemin yalnızca küçük parçaları olduğunu belirtti. Denetimin devre dışı kalması ve dosyaların kapanmasının ancak siyasi iradenin onayı ya da göz yummasıyla mümkün olabileceğini savundu.
Ulutaş, siyasi sorumluluk ile cezai sorumluluğun birbirine karıştırılmasına da tepki göstererek, “Mahkeme karar vermedikçe suçsuzuz” söyleminin halka karşı siyasi ve ahlaki sorumluluğu ortadan kaldırmayacağını dile getirdi. Kendi çevreleri söz konusu olduğunda masumiyet karinesi ve lekelenmeme hakkını hatırlatanların, muhalefet söz konusu olduğunda yargı kararını beklemeden suçlama yöneltebildiğini belirten Ulutaş, hesap sorulması gereken asıl merciin bu düzenin önünü açan siyasi destek olduğunu kaydetti.
Şahap Kavcıoğlu’nun İstifasını da Gündeme Getirdi
Ulutaş, 11 Kasım’da istifa ettiğini belirttiği BDDK Başkanı Şahap Kavcıoğlu’nun durumunu da sorumluluk tartışmasının bir parçası olarak değerlendirdi. Hakkındaki iddialar gündemdeyken gelen istifanın, tartışmanın bürokrasinin üst kademelerine ulaştığını gösterdiğini savunan Ulutaş, istifanın hesap vermenin yerine geçemeyeceğini vurguladı.
Ulutaş, “İstifa, hesap vermenin yerine geçmez; iddiaların bağımsız ve eksiksiz bir soruşturmayla aydınlatılması gerekliliğini ortadan kaldırmaz” diyerek sürecin bütün yönleriyle araştırılması çağrısında bulundu.
17-25 Aralık’tan Bugüne: “İçten Yıkılan Kale”
Yazısında 17-25 Aralık 2013 sürecine de geniş yer ayıran Ulutaş, geçmişte iktidara yönelik yolsuzluk eleştirileriyle gündeme gelen siyasi söylemlerin bugün değiştiğini savundu. MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin o dönemde yolsuzluk iddialarının üzerinin örtülemeyeceği ve dosyanın kapanmayacağı yönündeki açıklamalarını hatırlatan Ulutaş, Cumhur İttifakı sonrasında ortaya çıkan siyasi tabloya dikkat çekti.
Ulutaş, geçmişte hesap sorulacağını söyleyenlerin bugün iktidarın ortağı ve koruyucusu konumunda olduğunu ileri sürerek şu ifadeleri kullandı:
“‘Dosyalar kapanmayacak’ diyenler, bugün bu dosyaların üzerine beton dökülmesine ortak olmaktadır; bu, sadece bir tutarsızlık değil, ilkelerin iktidar uğruna feda edilmesidir.”
İttifakların demokratik siyasetin olağan unsurları olduğunu belirten Ulutaş, geçmişte dile getirilen ağır suçlamaların bugün görmezden gelindiğini savundu. Bu durumu “af ve koruma ortaklığı” olarak nitelendiren Ulutaş, “Kale içten yıkılmış, halkın adalet duygusu ağır yara almıştır” değerlendirmesinde bulundu.
Emekli Zammı Açıklamalarına “Gündem Değiştirme” Eleştirisi
Ulutaş, fon soruşturmasıyla ilgili tartışmaların sürdüğü dönemde emekli zammı açıklamalarının gündeme gelmesini de eleştirdi. Emeklilerin alım gücünün korunmasının ertelenemez bir hak olduğunu belirten Ulutaş, bu konunun finansal iddiaların ve siyasi sorumluluk tartışmalarının önüne geçirilmesine karşı çıktı.
Siyasi iletişimde gündem belirlemenin yalnızca konuşulan konularla değil, kamuoyunun dikkatinden uzak tutulan başlıklarla da ilgili olduğunu ifade eden Ulutaş, emekli maaşlarına ilişkin açıklamaların zamanlamasına dikkat çekti.
Ulutaş, emeklinin geçim sıkıntısının bir lütuf gibi sunulmaması gerektiğini belirterek, “Hiçbir gündem hesap verebilirlik talebini askıya alamaz; emeklinin geçim derdi, finansal denetim ve yargı bağımsızlığı birbirinin alternatifi değildir” dedi.
141 Kişi ve 73 Şirketin Listesinin Açıklanmasını İstedi
Fon soruşturmasında şeffaflık konusunu da gündeme getiren Ulutaş, fonlardan 100 milyon liranın üzerinde kazanç sağladığı belirlenen 141 gerçek kişi ve 73 şirkete ilişkin listenin TMSF’ye iletildiğinin belirtildiğini aktardı. Söz konusu isimlerin kamuoyuyla paylaşılmamasını eleştiren Ulutaş, yüz binlerce yurttaşın birikiminin söz konusu olduğu bir süreçte kimin kazanç sağladığının bilinmesinin kamuoyunun doğal hakkı olduğunu savundu.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in de kişisel olarak şeffaflıktan yana olduğunu ifade ettiğini hatırlatan Ulutaş, listenin açıklanmasının kimseyi peşinen suçlu ilan etmek anlamına gelmeyeceğini belirtti.
Ulutaş, bu çağrısını şu sözlerle dile getirdi:
“Bu, kimseyi önceden suçlu ilan etmek değil, bilgilenme hakkının gereğidir. Listenin açıklanmaması ise siyasi himaye kanaatini şüphe götürmez bir noktaya taşımaktadır. ‘Elimizde liste var’ denerek geçiştirilemez; liste açıklanmalı, takke düşmeli, kel görünmelidir.”
İade ve ödeme mekanizmalarına ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Ulutaş, elde edilen kazançların geri verilmesini olumlu bir adım olarak gördüğünü ancak bunun sorumluluktan kurtulma yoluna dönüşmemesi gerektiğini ifade etti.
“Parayı verdi, kurtuldu” izlenimi yaratılmaması gerektiğini vurgulayan Ulutaş, “İade, hesap vermenin yerine geçemez; parayı verenlerin sorumluluktan sıyrılmasına izin verilemez” dedi.
“Siyasi Sorumluluk Alt Kademelere Yıkılamaz”
Yazısının sonuç bölümünde fon iddiaları, bürokratik görev değişiklikleri, 17-25 Aralık sürecinden bugüne yaşanan siyasi tutum değişiklikleri ve gündem tartışmalarını birlikte değerlendiren Ulutaş, bütün başlıkların aynı soruda birleştiğini belirtti:
“Kamu gücünü kullananlar hangi mekanizmalarla hesap vermektedir?”
İktidar yöneticilerinin yaşananlardan haberdar olmadıklarını söyleme lüksü bulunmadığını savunan Ulutaş, iki ihtimale dikkat çekti. İktidarın milyarlarca liralık işlemlerden haberi olmaması durumunda yönetim görevini yerine getiremediğini, gelişmeleri bilmesine rağmen göz yumması hâlindeyse çok daha ağır bir sorumluluk doğacağını ileri sürdü.
Ulutaş, bu değerlendirmesini şu sözlerle sürdürdü:
“Her iki ihtimalde de siyasi sorumluluk alt kademelere yıkılamayacak kadar büyüktür. Siyasi himaye olmadan bu çapta bir düzenin yürümesi mümkün görünmemektedir; ilkelerini güncel çıkarlara kurban edenlerin toplumsal hafızayı sıfırlayarak bu tablodan sıyrılması kolay olmayacaktır.”
Hukuk devleti tartışmasının temel ölçütünün iktidarın kendi çevresindeki iddialar karşısında sergilediği tutum olduğunu belirten Ulutaş, siyasi gücün hukukun önünde koruyucu bir zırha dönüşmemesi gerektiğini vurguladı.
Ulutaş, yazısını Türkiye’nin ihtiyaç duyduğu yönetim anlayışına ilişkin şu değerlendirmeyle tamamladı:
“Türkiye’nin acil ihtiyacı; siyasi sorumluluğun bürokratik kurbanlarla geçiştirilmediği, yargı bağımsızlığının güvence altına alındığı ve hesap vermenin kural olduğu yepyeni bir demokratik düzendir.”
Prof. Dr. Zafer Ulutaş’ın değerlendirmesinde, fon soruşturmasının yalnızca adli boyutuyla değil, siyasi sorumluluk, kamu yönetiminde şeffaflık ve yargı bağımsızlığı açısından da ele alınması gerektiği görüşü öne çıktı.
