Yıllardır pazarcılık yapan esnaf; azalan alım gücü, artan giderler, veresiye talepleri ve şehir merkezindeki ticari hareketliliğin azalmasıyla ilgili yaşadıklarını anlattı.
Gümüşhane Salı Pazarı’nda 20 yıldır esnaflık yapan Yaşar Tonyalı, işlerin yaz aylarında daha iyi olduğunu, gurbetçilerin şehirden ayrılmasıyla birlikte satışların düştüğünü belirtti. Gümüşhaneli olduğunu söyleyen Tonyalı, “Yazın gurbetçiler geliyor. Onlar geldiğinde işlerimiz daha güzel oluyor. Gurbetçiler gidince işler düşüyor. Kışın da hava şartları soğuk ve karlı olduğu için işler iyi olmuyor” dedi.
Pazarda yaklaşık 15-20 yıldır çalışan Ayşe Demirci de yaz döneminin kış aylarına göre daha hareketli geçtiğini söyledi. Yazın müşterilerinin önemli bölümünü gurbetçilerin oluşturduğunu belirten Demirci, kışın ise daha çok emeklilerin ve memurların alışveriş yaptığını ifade etti. Maaş günlerinde pazardaki hareketliliğin arttığını dile getiren Demirci, “Maaş günleri biraz daha iyi oluyor. Maaş olmadığı zaman da ne yapalım, şükürler olsun. Olsa da olmasa da dükkânı açmak zorundayız” diye konuştu.
Şehir merkezindeki ticari hareketliliğin azaldığını da anlatan Demirci, özellikle Atatürk Caddesi ve Cumhuriyet Caddesi’ndeki esnafın zorlandığını söyledi. Demirci, “ Atatürk çevresi tamamen bitmiş, cumhuriyet caddesi de aynı şekilde. Buralarda bile esnaf sıkıntı çekiyor, kenarda kalan esnaf daha çok zorluk yaşıyor. İş olmuyor ama ne yapacaksın, mecbur dükkânı açıp geleceksin. Ekmek parası için gidip geliyoruz” ifadelerini kullandı.
Salı Pazarı’nda 15 yıldır tezgâh açan Adem Polat ise pazarcılığın kendi işini yapma açısından avantajları bulunduğunu, ancak özellikle kış aylarında çalışma şartlarının ağırlaştığını anlattı. Kar yağışıyla birlikte çadırların zarar gördüğünü, yolların buzlanmasının ulaşımı güçleştirdiğini belirten Polat, ürünleri taşıma ve tezgâhı kurup toplama sürecinin de kışın daha zahmetli olduğunu söyledi.
Bu yılki satışların geçen yılı arattığını dile getiren Polat, yalnızca yerel müşterilerin değil, yazın Gümüşhane’ye gelen gurbetçilerin de alışveriş gücünün azaldığını savundu. Veresiye taleplerinin arttığını ancak kendilerinin de ürün tedarik ederken peşin ödeme yapmak zorunda kaldığını belirten Polat, “Veresiye talebi çok arttı ama biz de çok veremedik. Çünkü ürünümüz azalıyor. Toptancıya gittiğimiz zaman para götürmediğimizde, ne kadar para götürdüysek o kadar ürün alabiliyoruz. Bu yıl bizim için çok zor geçti. Bu yıl tamamen zarar ettik” dedi.
Erzincan tarafından pazara geldiğini ve yaklaşık 70 kilometre yol yaptığını söyleyen Polat, yakıt giderlerinin de kazançlarını önemli ölçüde etkilediğini belirtti. Günlük cirosunun önemli bir bölümünün masraflara gittiğini anlatan Polat, “Dört-beş bin lira günlük ciro yaptıysak bunun üç-dört bini zaten giderlere gidiyor. Yakıt masrafımız var, gelip gitme masrafımız var. Günü çok az bir parayla kapatmış oluyoruz” diye konuştu.
Perde, halı, yorgan, battaniye ve çeyizlik ürünler sattığını belirten Polat, öğrenci müşterilerin kendi ürün grubunda fazla yer tutmadığını da söyledi.
Pazarcı esnafından Nizamettin Polat ise yaşanan durgunluğun yalnızca pazara özgü olmadığını, kentteki farklı iş kollarında da benzer şikâyetler duyduğunu ifade etti. Artan giderler ve veresiye satışların esnafı zorladığını söyleyen Polat, geçmiş yıllarla bugünü karşılaştırarak, “Bundan altı-yedi sene evvel mal ucuzdu. Satıyorduk, en azından kendimizi kurtarabiliyorduk. Şu an kendimizi kurtarma çabasındayız. Bu sektörde para kazanıp bir yerlere bir şey koyma devri bitti artık. Borcumuzu bitirene kadar bu mücadeleyi vereceğiz” dedi.
Veresiye satışlarda tahsilatın gecikmesinin kazancı ortadan kaldırdığını belirten Polat, “Vatandaş geliyor, bizden mal alıyor. Beş liralık, on liralık alıyor ama bizi aylarca, senelerce bekletiyor. Bizim zaten kâr oranımız çok düşük. Beklediğimiz süreçte o kâr da gidiyor. Şu an zaten kâr diye bir şey yok” ifadelerini kullandı.
Yakıt, kira, vergi ve diğer giderlerin esnafın üzerindeki yükü artırdığını söyleyen Polat, “Bugün esnaf dükkânını açıyor, siftahsız kapattığını söylüyor. Bunun kirası var, vergisi var, suyu var, doğal gazı var. Beş lirayla, on lirayla bu adam evini nasıl geçindirecek? Şu anki konumda piyasa ölü piyasa” diye konuştu.
Şehirde turizmin gelişmesinin ticari hayata katkı sağlayacağını düşünen esnaf, Gümüşhane’ye şehir dışından daha fazla ziyaretçi gelmesinin yalnızca pazara değil, farklı sektörlere de hareketlilik getireceğini belirtiyor. Nizamettin Polat, “Turizmin Gümüşhane’ye katkısı çok olacak. Bir yere insan çoğalırsa iş de çoğalır. Farklı sektörler gelir, şehir merkezi canlılık kazanır. Esnaf da ekonomik olarak daha iyi duruma gelebilir” değerlendirmesinde bulundu.