Tüketici Birliği Federasyonu Yönetim Kurulu Üyesi Eyyüp Demirel, Gümüşhane’nin ekonomik geleceğine ilişkin değerlendirmelerinde, altyapı yatırımlarının üretim, istihdam ve kalıcı gelire dönüştürülmesi gerektiğini vurguladı. Kelkit, Köse, Şiran, Torul ve Kürtün’ün ekonomik potansiyellerinin birlikte değerlendirilmesini isteyen Demirel, il genelinde tarım ve hayvancılığı merkeze alan bir üretim modeli önerdi.
“Yatırımları Üretime Dönüştürmeliyiz”
Gümüşhane’de kalkınma tartışmalarının çoğunlukla yol, gölet ve kamu yatırımlarının tamamlanmasına odaklandığını belirten Demirel, asıl meselenin bu yatırımları ekonomik kazanca dönüştürmek olduğunu ifade etti. Yatırımların önemini kabul etmekle birlikte üretim ve istihdam boyutunun ihmal edilmemesi gerektiğini kaydeden Demirel, şu değerlendirmede bulundu:
“Gümüşhane’nin geleceğini konuşurken çoğu zaman bir yolun, bir göletin veya bir kamu yatırımının tamamlanmasına odaklanıyoruz. Bunların her biri kıymetli. Ancak asıl soruyu yeterince sormuyoruz: Bu yatırımları üretime, istihdama ve kalıcı gelire nasıl dönüştüreceğiz?”
Havalimanı bağlantı yoluyla ilgili gelişmelerin de bu bakış açısıyla değerlendirilmesi gerektiğini dile getiren Demirel, ulaşım yatırımlarının tek başına kalkınmayı sağlamayacağını belirterek, “Yol ulaşımı kolaylaştırabilir. Fakat o yoldan geçen insana satacak ürünümüz, sunacak hizmetimiz ve onu burada tutacak bir ekonomik faaliyetimiz yoksa beklediğimiz kalkınma kendiliğinden gelmez” ifadelerini kullandı.
İlçeler Ortak Üretim Planında Buluşmalı
Gümüşhane’nin ekonomik potansiyelini harekete geçirmek için ilçelerin birbirini tamamlayan bir sistem içerisinde değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Demirel, önerdiği tarım ve hayvancılık modelinin temelini anlattı.
Kelkit, Köse, Şiran, Torul ve Kürtün’ün ayrı ayrı ele alınmasıyla güçlü bir il ekonomisi kurulamayacağını belirten Demirel, “Kelkit’i, Köse’yi, Şiran’ı, Torul’u ve Kürtün’ü ayrı ayrı ele alarak il genelinde güçlü bir ekonomi kuramayız. Her ilçenin imkânını diğerinin ihtiyacıyla eşleştirmeliyiz. Benim ‘Gümüşhane Tarım ve Hayvancılık Kümelenme Modeli’ önerim bu düşünceye dayanıyor” dedi.
Modelin üretimden pazarlamaya kadar bütün aşamaları kapsadığını kaydeden Demirel, ilçeler arasında kurulacak ekonomik ilişkinin önemine dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı:
“Bu modelin özü basittir: Bir yerde üretilen yem, başka bir yerde yetiştirilen hayvanın ihtiyacını karşılayacak; elde edilen süt ve et işlenecek, uygun koşullarda saklanacak ve ortak bir pazarlama ağıyla tüketiciye ulaştırılacak. Her aşamada Gümüşhanelinin emeği ve kazancı bulunacak.”
Sözleşmeli Üretim ve Güvenilir Alım Sistemi
Tarım ve hayvancılıkta üreticinin önünü görebilmesinin önemine değinen Demirel, Kelkit, Köse ve Şiran’da arazi, su ve iklim koşullarına uygun tahıl ve yem bitkileri üretiminin geliştirilebileceğini belirtti. Ancak üreticinin yalnızca ekime yönlendirilmesinin yeterli olmayacağını ifade eden Demirel, üretim planlamasının alım ve ödeme güvencesiyle desteklenmesi gerektiğini vurguladı.
Çiftçinin hangi ürünü, ne kadar üreteceğini ve ürününü kime satacağını bilmesi gerektiğini kaydeden Demirel, “Sözleşmeli üretim ve güvenilir alım düzeni bu nedenle önemlidir” değerlendirmesinde bulundu. Merkez ilçenin de bu üretim sisteminin dışında bırakılmaması gerektiğini belirtti.
Torul ve Kürtün’de Alternatif Üretim Alanları Değerlendirilmeli
İlçelerin doğal kaynaklarının ekonomik değere dönüştürülmesi gerektiğini dile getiren Demirel, Torul ve Kürtün’de orman ürünleri, arıcılık ve uygun su kaynaklarında balıkçılığın değerlendirilebileceğini ifade etti. Ankara keçisi yetiştiriciliğinin de araştırılabilecek alternatiflerden biri olduğunu belirten Demirel, bu tür girişimlerin ön araştırma ve pilot uygulamalarla hayata geçirilmesini önerdi.
Her ilçeye tek bir ekonomik faaliyet yüklemek yerine, bölgesel imkânların birbirini destekleyecek biçimde değerlendirilmesi gerektiğini belirten Demirel, “Her önerinin her yerde başarılı olacağını varsaymadan, denemeyi ve sonuçlardan öğrenmeyi bilmeliyiz” dedi.
“Göletin Kendisi Kadar Suladığı Tarlanın Geliri de Konuşulmalı”
Altyapı yatırımlarının ekonomik sonuçlarının ölçülmesi gerektiğine dikkat çeken Demirel, göletlerin tamamlanmasının ardından sulama kapasitesinin, üretim miktarının ve çiftçinin gelirindeki değişimin de değerlendirilmesini istedi.
Bir göletin tamamlanmasının tek başına yeterli olmadığını belirten Demirel, yatırımın üretime katkısının somut verilerle ortaya konulması gerektiğini ifade ederek şu soruları gündeme taşıdı:
“Kaç dönüm arazi düzenli sulanıyor? Hangi ürün yetiştiriliyor? Üreticinin kazancı artıyor mu? Ürün nerede işleniyor ve kime satılıyor?”
Bu soruların cevaplanmaması durumunda altyapı yatırımlarıyla kalkınma arasındaki bağın eksik kalacağını kaydeden Demirel, merkez ilçe ve ilçelerin yatırım taleplerinin açık ölçütlerle değerlendirilmesini istedi. Kaynak dağılımının ilçeler arasında kırgınlık oluşturmak yerine ortak üretim hedefini güçlendirmesi gerektiğini vurguladı.
Göçle Mücadelede Üretim ve İstihdam Vurgusu
Gümüşhane’nin göç sorununa da ekonomik fırsatların artırılması üzerinden yaklaşan Demirel, insanların yaşadıkları yerlerde geçimlerini sağlayabilecekleri seçeneklerin oluşturulması gerektiğini belirtti.
İlçeler arasındaki ekonomik hareketliliğin artırılmasının önemine işaret eden Demirel, “İnsanların nerede yaşayacağına biz karar veremeyiz. Ancak önlerine geçim sağlayabilecekleri seçenekler koyabiliriz” ifadelerini kullandı.
İl içindeki ekonomik fırsatların konut, okul, sağlık ve ulaşım imkânlarıyla birlikte geliştirilmesi gerektiğini belirten Demirel, Bayburt, Erzincan ve Erzurum ile ilişkilerin de üretim, tedarik ve pazar bağlantıları üzerinden güçlendirilmesini önerdi. Ancak temel hedefin Gümüşhanelilerin kendi yaşadıkları yerde geçimlerini sağlayabilmesi olduğunu vurguladı.
“Gümüşhane Sürekli Satın Alan Taraf Olmamalı”
Trabzon ile ticari ilişkilerin duygular veya alışkanlıklar üzerinden değil, ekonomik verilerle değerlendirilmesi gerektiğini ifade eden Demirel, Gümüşhane’nin çevre illerle ticaretinde üretici kimliğini güçlendirmesi gerektiğini dile getirdi.
Trabzon’a gitmenin veya bu kentle ticaret yapmanın başlı başına bir sorun olmadığını belirten Demirel, asıl meselenin ticari ilişkilerde sürekli satın alan tarafta kalmak olduğunu kaydederek şöyle konuştu:
“Ne kadar alıyoruz, ne kadar satıyoruz? Harcadığımız paranın karşılığında Gümüşhane’ye ne kadar gelir ve iş imkânı dönüyor?”
Gümüşhane’nin kendi ürünlerini komşu illere satan, ürünlerini işleyen ve markalarını geliştiren bir ekonomik yapıya kavuşmasını istediğini belirten Demirel, üretimin tüketici refahıyla birlikte ele alınması gerektiğini de vurguladı.
Üretici Kazanırken Tüketici de Korunmalı
Tüketici örgütündeki görevinden hareketle üretici ve tüketicinin çıkarlarının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirten Demirel, üreticinin emeğinin karşılığını aldığı, tüketicinin ise güvenilir gıdaya makul fiyatlarla ulaşabildiği bir sistemin önemine dikkat çekti.
Bu sistemin yalnızca üretim miktarını artırmakla kurulamayacağını ifade eden Demirel, “Bunun için verimli üretim kadar depolama, soğuk zincir, nakliye ve şeffaf pazarlama da gereklidir” dedi.
Pilot Uygulama ve Ortak Eylem Planı Önerisi
Gümüşhane’de üretim odaklı dönüşümün başlatılması için bütün sorunların çözülmesini beklemeye gerek olmadığını belirten Demirel, ilk adımda il genelinde üretim ve ihtiyaç envanteri çıkarılmasını önerdi.
Yem üreticileriyle hayvancılık işletmelerini buluşturan sınırlı bir pilot çalışma yapılabileceğini kaydeden Demirel, uygulamanın maliyet, verim, ödeme düzeni ve satış sonuçlarının izlenmesini, başarılı sonuçların ardından modelin genişletilmesini istedi.
Programın kurumlar arası iş birliğiyle hazırlanması gerektiğini vurgulayan Demirel, Valilik, yerel yönetimler, üniversite, ilgili kamu kurumları, meslek odaları, kooperatifler ve üreticilerin katılımıyla sorumluları, bütçesi ve takvimi belirlenmiş ortak bir program oluşturulmasını önerdi.
Gümüşhane’nin geleceğinin insan kaynağının değerlendirilmesinden ve ilçeler arasındaki ekonomik bağların güçlendirilmesinden geçtiğini belirten Demirel, sözlerini şu ifadelerle tamamladı:
“Gümüşhane’nin insanına güvenmeliyiz. Fikirlerini dinlemeli, bilgisinden yararlanmalı ve çalışmasının önündeki somut engelleri kaldırmalıyız.
Gümüşhane’nin geleceğini, merkez ilçe ile ilçelerin birlikte ürettiği ve birbirine iş sağladığı bir düzende arıyorum. Yeni yolları, göletleri ve diğer yatırımları da bu düzenin bir parçasına dönüştürebildiğimiz ölçüde kalıcı kalkınma sağlayabiliriz.”
